Bu yıl Almanya’da en az 132 kadın ve iki kız çocuğu kadın cinayetlerinde öldürüldü. Kadınların güvenliğini ırkçı gündemini “köpürtmek” için kullanan Almanya Hristiyan Demokrat Birliği (CDU) kadınları yalnızca daha da fazla tehlikeye atıyor.
Juliette C
Bu yazı* kadınlara yönelik şiddetin ırkçı saiklere alet edilmesi ve kadınların güvenliğine giden gerçek yollara odaklanıyor.
Aralık ayının sonuna yaklaşırken ve Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele Günü’nün üzerinden yaklaşık bir ay geçmişken, Almanya’daki kadınların bu yılki durumuna dönüp bakma zamanı. Önceki yıllara kıyasla değişmeyen bir şey var: kadınlar, bu yıl en az 134’ü olmak üzere, hâlâ kadın oldukları için öldürülüyorlar.
Almanya Hristiyan Demokrat Birliği (CDU) kadın haklarını savunduğunu iddia ediyor, aynı anda kadınları korumaya yönelik bütçeleri keserek ve kadın haklarını ırkçı politikaları meşrulaştırmaya alet ederek kadınları tehlikeye atıyor. Kadın cinayetleriyle mücadele ancak kadınların projelerine ayrılan bütçeyi artırarak ve (ücretsiz) emeklerinin karşılığını nihayet (adil biçimde) ödeyerek mümkün olabilir.
Almanya’da kadın cinayeti (femicide) için hukuki bir terim bulunmuyor. Ancak Almanya’nın 2018’de imzaladığı İstanbul Sözleşmesi’nde, bir kadının toplumsal cinsiyetinden dolayı öldürülmesi olarak tanımlanıyor. Bu tanım altında bazen iki farklı kadın cinayeti nedeni görmek mümkün: kadınların cinsiyetçi bir nedenle —örneğin tipik toplumsal cinsiyet rollerine uymadıkları için— öldürülmesi; ve kadınların toplumdaki konumlarının onları bu tür cinayetlere karşı savunmasız kılması nedeniyle —örneğin finansal bağımsızlıklarının olmaması ya da bakım yükümlülükleri nedeniyle— öldürülmesi.
Kadın cinayeti tanımı halen geniş kapsamlı ve bu da kadın cinayetlerini kayıt altına almanın farklı yolları olmasına neden oluyor, çünkü cinayetlerin ardındaki motivasyonları belirlemenin farklı yöntemleri var. Kadın cinayetlerini hızlıca görünür kılmanın en kısa yolu, basın haberlerine bakıp tanıdıkları biri tarafından öldürülen kadın vakalarını saymaktır. Onebillionraising.de’nin yaptığı da bu ve 134 kız çocuğu ve kadına ilişkin sayı buradan geliyor.
Kadın cinayetlerine dair istatistik elde etmenin bir başka yolu da adli istatistikleri ve polis istatistiklerini kullanmaktır. Bu yöntem basın haberlerine kıyasla daha fazla vakaya erişim sağlar, ancak veriye ulaşmak için bekleme süresinin biraz daha uzun olması dezavantajı vardır. “Almanya’da Kadın Cinayeti” raporunda Alman İnsan Hakları Enstitüsü, Almanya’daki kadın cinayetlerini niceliksel olarak ölçmek ve analiz etmek için adli istatistikleri ve polis istatistiklerini inceledi.
Yazarların bulgularına göre: 2024’te Almanya’da 824 kadın ve kız çocuğunun kadın cinayeti girişiminin mağduru olduğu saptandı. Bu, 2024’te günde 2’den fazla kadın cinayeti girişimi olduğu anlamına geliyor. Bu girişimlerin 300’ü mağdurların partnerleri ya da eski partnerleri tarafından gerçekleştirildi. Almanya’da 2024’te neredeyse her gün bir kadın ya da kız çocuğu, partneri ya da eski partnerinin cinayet girişimine maruz kaldı. Ayrıca 144 fail, mağdurların aile üyeleriydi.
Bu, kadınlara yönelik cinayet teşebbüslerinin %50’sinden fazlasının mağdurun yakın çevresinden geldiği anlamına geliyor. Buna kıyasla, erkeklere yönelik cinayet teşebbüslerinin %15’inden azı (eski) partnerleri ya da aile üyeleri tarafından gerçekleştirildi. Bu veriler, kadınların en güvensiz oldukları yerin özel alan olduğunu gösteriyor ve sağcı aktörlerin feminizmi ırkçı amaçlarla kullanmaları fikrine uygun düşmüyor: zira bu aktörler, Batılı kadınlara yönelik gerçek tehdidin kamusal alandaki göçmenlerden geldiğini savunuyor. Oysa kadınlar için en tehlikeli kişiler (eski) partnerleri ya da aile üyeleri. Ancak Berlin’de, CDU’lu belediye başkanı Kai Wegner, parkta yaşanan bir tecavüz olayının ardından Görlitzer Parkı’nı gece saatlerinde kapatma kararı aldı. Bunu yaparken, kadın projeleri ve alanları için ayrılan bütçeyi azaltıyordu; oysa bu alanlar kadın cinayetleriyle mücadelede hayati önemde, çünkü özel alanda şiddet gören kadınlara şiddetten uzaklaşma imkânı sunuyorlar. Dahası, 2024’te CDU, Berlin Kreuzberg-Friedrichshain’da iki kız çocuğu projesini sonlandırdı; gerekçe ise bazı çalışanlarının Filistin’deki soykırıma (binlerce kadının Alman silahlarıyla öldürüldüğü bu soykırıma) karşı özel olarak işbirliği yapmasıydı.
Nitekim, Almanya’da kadın cinayetlerine ilişkin yapılan yakın tarihli bir çalışma, kadın sığınaklarında (aile içi şiddet mağduru kadınlara tahsis edilen binalardaki) yer eksikliğinin kadın cinayetlerinde belirleyici olduğunu gösteriyor: incelenen bazı vakalar, sığınaklarda yer ayarlama girişimlerinin başarısız olması nedeniyle meydana gelmiş. Alman hukukuna göre ülkenin, aile içi şiddete karşı kadınları korumak için kadın sığınaklarında 21.000 kişilik yere sahip olması gerekiyor; ancak şu anda yalnızca 7.000–8.000 yer var. Ayrıca kadınları aile içi şiddet ve kadın cinayetlerinden korumada başka alanlar da kritik: kültürel mekânlar ya da (hukuki) danışmanlık merkezleri gibi, çünkü buralar kadınların özel alanda risk altındayken dış dünyayla bağlarını sürdürmelerini sağlıyor. Şiddet uygulayan erkeklere yönelik eğitim ve destek programlarına da ihtiyaç var, çocuklara yönelik eğitim programları da cinsiyetçi şiddetle mücadele için gerekli. Dolayısıyla CDU, kadınların dışarıyla bağ kurmasını sağlayan alanların —sığınaklar ve kadınlara yönelik dernek/proje çalışmaları dâhil— bütçesini keserek kadınları tehlikeye atmayı ve onları daha da büyük risk altına sokmayı seçiyor; bunu yaparken de kadınların güvenliğini sahte bir gerekçe olarak kullanıp ırkçı gündemini yükseltiyor ve geceleri Görlitzer Park’ta yaşayan ya da vakit geçiren beyaz olmayan insanları kriminalize ediyor.
Ulusal düzeyde ise Yeşiller ve Almanya Sosyal Demokrat Partisi (SPD) tarafından sunulan yeni bir yasa, CDU’nun desteğiyle kabul edildi. Bu yasa kadın sığınaklarına daha fazla bütçe sağlayacak ve aile içi şiddet mağduru kadınlara yeni haklar tanıyacak. Ancak bunun yürürlüğe girme tarihi… 2032. Bu arada erkekler kadınları öldürmeye devam ediyor: bu yıl en az 134 kadın cinayeti yaşandı.
Son olarak, kadın sığınakları ve kadın projeleri tek başına yeterli olmayacak: kadınlar ancak erkeklerden ekonomik olarak bağımsız olduklarında güvende olacaklar. Bu da ancak kadınlar ve erkekler arasında ekonomik eşitliğin sağlanmasıyla mümkün olabilir. Almanya’da kadınlar şu anda erkeklerden %16 daha az ücret alıyor. Bu fark, beyaz olmayan kadınlar için daha da fazla ve kadınların ücretsiz olarak gerçekleştirdiği yeniden üretim emeğini hesaba katmıyor. Ayrıca ekonomik eşitsizliğin tüm boyutlarını da ortaya koymuyor; heteroseksüel evliliklerde paranın eşitsiz dağılımı ve vergilendirilmesi gibi başka etkenler de rol oynuyor. Bakım ve yeniden üretim emeğine —orantısız biçimde kadınlar tarafından yapılan, çoğu zaman göçmen kadınlar tarafından üstlenilen veya ücretsiz ya da çok düşük ücretli olan emeğe— adil ücret sağlamak, kadınlar ve erkekler arasında ekonomik eşitliğe ulaşmak için gerekli. Bununla birlikte kadınları erkek şiddetinden korumak için gerekli adımlardan yalnızca biri. Ancak bu, varlığını sürdürebilmek için kadınların ve özellikle de beyaz olmayan kadınların sömürülmesine dayanan kapitalist sistemin yapısını değiştirmeden mümkün değil.
Kadınların güvenliğini ırkçı önlemlerle sağlayamayız ve CDU haklarımızı savunamaz. Ayrıca, SPD ve Yeşiller’in öne sürdüğü yetersiz yasadan daha fazlasını istiyoruz. Bu nedenle 2026’da Almanya’da kadın cinayetleriyle mücadele etmek için talebimiz; risk altındaki kadınları korumaya yönelik bütçenin, daha fazla kadın sığınağı açılması için kadın projelerinin finansmanlarının kesilmek yerine genişletilmesi yoluyla derhal artırılmasıdır. Ama aynı zamanda, ve belki daha da önemlisi, kadınların nihayet emekleri için (adil biçimde) ücret almasını istiyoruz ki, böylece karşı karşıya oldukları en büyük tehlikeden korunabilsinler ve özel alanlarındaki erkeklerden bağımsız olabilsinler.
Çeviren: Damla Uyar
* Bu yazının orijinali 30.12.2025 tarihinde The Left Berlin sitesinde yayınlanmıştır.
