28 Aralık 1977: Diktatörlüğe karşı ev kadınları ve Bolivya Açlık Grevi

0
173

Diktatör Hugo Banzer, 1971’de Bolivya’da “Barış, Düzen ve Emek” çağrısıyla iktidara gelmişti. Diktatör, işçileri hükümetten çok fazla hak ve koruma talep eden, ekonomik ve sosyal düzensizliğe neden olan asi çocuklar olarak gösteriyordu. Banzer hükümeti sendikal faaliyetleri ekonominin düzgün işleyişini bozduğu için yasakladı ve üniversiteleri devrim kreşleri oldukları için kapattı. 1971’de sendikaların gücünün kısıtlanmasına sempati duyan orta sınıflar da 1977’ye kadar siyasi baskı ve kemer sıkma politikalarından bıkmıştı. Yerli tarım toplulukları, Banzer’in ekonomik politikalarından giderek artan bir şekilde etkilenmişti.

28 Aralık 1977’de dört kadın ve on dört çocuk Bolivya’nın La Paz kentindeki Başpiskopos Nelson Manrique’nin bürosuna geldi ve dünyanın en yüksek başkentinde açlık grevine başladı. Aurora de Lora, Nely de Paniagua, Angélica de Flores ve Luzmila de Pimentel’in diktatör Hugo Banzer’den siyasi tutukluları serbest bırakmasını ve madenlerdeki kocalarının işlerine geri dönmesini talep eden ve işçi haklarıyla ilgili küçük bir protesto olarak başlattığı eylem, kısa sürede Bolivya’da demokrasiye dönüş için uluslararası bir hareket haline geldi. 18 Ocak 1978’e gelindiğinde, ülke çapında en az 1.200 kişi açlık grevlerine sempati duyuyordu.

Siglo XX madenlerinin kadınları protestolarına başladığında ve çocuklarıyla birlikte alenen açlıktan ölmek üzere olduklarında, tüm ulusun maruz kaldığı siyasi baskının cismi haline geldiler. Partilerin yasaklandığı ve muhaliflerin öldürüldüğü bir siyasi ortamda, Banzer rejimine karşı bir protesto düzenleyip hayatta kalmayı umabilmek zordu. Basın, açlık grevindeki kadınları kederli eşler ve tek başına hareket eden anneler olarak tasvir etse de, bu kadınlar Ev Kadınları Komitesi (Comité Amas de Casa) olarak bilinen karmaşık bir emek aktivistleri ağının parçasıydı. Komite, bir işçi sendikası olarak örgütlenmiş maden kamplarında kadın aktivistlerden oluşan bir ağdı. Bu kadınlar, kocalarının siyasi faaliyetleri nedeniyle suikast, hapis veya sürgün riskiyle karşı karşıya iken ailelerini korumak için yaratıcı protestolar düzenlediler; devletin işlettiği maden kamplarına ilaç ve yiyecek sevkiyatı gelmeyince şirket mağazalarını ve hastaneleri işgal ettiler ve maden işçileri sendikası tarafından tutulan rehineleri askeri işgal tehdidine karşı korudular. 1970’lere gelindiğinde, Latin Amerika’daki insan hakları örgütleriyle bağlantı kurdular ve tüm dünyadaki feminist örgütlerin dikkatini çektiler. Ev Kadınları Komitesi, Bolivya halkının pek çok üyesinin sendikal faaliyetleri istikrar ve refah için bir tehdit olarak gördüğü bir zamanda kuruldu. Komite ayrıca toplumsal cinsiyet rollerini kendi yararına kullandı, çünkü halkın çoğu bu kadınları deneyimli siyasi aktivistler olarak algılayamadı. Kameranın ışığı altında, çaresizlik içindeki masum ev kadınlarıydılar. Ev Kadınları Komitesi, aynı zamanda bir işçi sendikası olarak örgütlenerek, ev kadınlarının emeğinin hem maden şirketi hem de kocaları için değerli olduğunun kabul edilmesinde ısrar etti. Dört kadın başlangıçta tek başına açlık grevine girmesine rağmen, Komiteleri madenlerdeki, şehir merkezlerinden ve kırsal bölgelerden diğer işçi sendikaları, kadın grupları, insan hakları ve demokrasi yanlısı aktivistler ve Katolik Kilisesi ile aktif iletişim halindeydi. 31 Aralık’ta Bolivya Kadınları Birliği (UMBO) ve Bolivya İnsan Hakları Daimi Meclisi (APDH) temsilcileri, Ev Kadınları Komitesi lideri Domitila Barrios de Chungara ve Cizvit rahibi Luis Espinal ile birlikte gazetenin ofislerinde dayanışma orucu tutmaya başladı. Kısa süre sonra ülke çapındaki sendika salonlarında, kiliselerde, okullarda ve radyo istasyonlarında paralel açlık grevleri yapıldı. İzinsiz radyo istasyonları, izole grevci grupları arasında röportajlar yapmaya ve bildiriler dağıtmaya başladı. Haftalar ilerledikçe genel bir isyan duygusu yayılıyordu. Banzer, kadınları, çocuklarını açlığa maruz bırakmakla suçlayarak grevcileri itibarsızlaştırmaya çalıştı. 17 Ocak’ta polis, açlık grevi yapanların en önde gelen sığınaklarına baskın düzenlediğinde, tüm ülke zayıf rahipleri, aç anneleri ve küçük çocukları kiliselerden ve okullardan sürükleyen askerlerin görüntülerini seyrediyordu. Bu eylem sırasında polis, sempati yürüyüşü yapan bir lise öğrencisini öldürdü. Eylemlere karşı, halkın tepkisi önemliydi ve La Paz Başpiskoposu, çatışmayı 24 saat içinde çözmek için müzakere edemezlerse hükümet üyelerini yasaklamakla tehdit etti. Banzer, ertesi gün grevcilerin, ordunun maden merkezlerinden çıkarılması dışında tüm taleplerini kabul etti ve eyleme karışan herkese af sözü verdi. 1971’den beri ilk kez, Bolivyalıların siyasete katılmalarına yasal olarak izin verildi ve o andan itibaren Hugo Banzer rejiminin düşmesi garanti altına alındı. Açlık grevindeki kadınlar, yoksulluklarını halka açıklayarak, diktatörün ulus için kötü bir baba olduğunu ve artık bir patrik gücüne sahip olmaması gerektiğini öne sürdüler. Bu nedenle, açlık grevi yapan kadınların ilk taleplerinin birçoğu madencilik topluluklarına özgü olsa da (sendika faaliyeti nedeniyle işten atılan işçileri yeniden işe almak, ordunun maden kamplarından uzaklaştırılması), açlık çeken kadın ve çocukların imajı önemli bir etki yarattı. Ülke çapında genel bir siyasi açılım arzusuyla güçlü bir etkileşime girdi. Halkın önünde açlık grevi yapan bu kadınlar, Banzer’in ilerleme vizyonuyla birlikte gelen kemer sıkma ve yoksulluk politikalarını görünür hale getirdi ve hükümetin kendisini sorumlu ve ahlaklı olarak göstermeye çalıştığı ortaya çıktı. Kadınlar, barış adına askerlerin evlerini terk etmelerini, düzen adına siyasi partilerin yeniden görevlerine dönmelerini, iş adına eşlerinin madenlere dönmesine izin verilmesini talep ettiğinde, Banzer’in onları susturmak için yapabileceği hiçbir şey kalmamıştı.

https://nursingclio.org/2016/12/29/housewives-against-dictatorship-the-bolivian-hunger-strike-of-1978/

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.