8 Kasım’da Kocaeli’nin Dilovası ilçesindeki Ravive Kozmetik fabrikasında 3’ü çocuk 6 kadın işçinin iş cinayetinde ölmesi üzerine Kadınlar Birlikte Güçlü’nün çağrıcısı olduğu eylemde okunan basın açıklaması metnini paylaşıyoruz.
8 Kasım 2025’te Dilovası’nda Ravive Kozmetik isimli parfüm fabrikasında iş cinayeti yaşandı. Kaza değil, fıtrat değil, gözünü kâr hırsı bürümüş fabrika sahiplerinin ve fabrika sahiplerini denetlemek şöyle dursun gelen Cimer şikayetlerini önemsememiş kamu yetkililerinin işbirliği ile kadınlar ve kız çocukları öldürüldü!
Esma Dikan, Hanım Gülek, Şengül Yılmaz, Tuğba Taşdemir, Nisa Taşdemir, Cansu Esatoğlu… Ölenlerin tamamı kadınlar ve kız çocukları. Çocuklar akraba; Tuğba da işe 15 yaşında başlamış, çünkü okulu bırakmış, çünkü okuldan bir gelecek görmemiş. Yaşanan iş cinayeti sonrası mahalledeki görüşmelerde 14-15 yaşlarında bir çok genç kız da burada kısa süre çalıştığından bahsediyor. Konuşan tüm kadınlar alınmayan önlemlerden, patlayacağından adeta emin oldukları işyerinin koşullarından, Cimer şikayetlerinden, şikayetlere yanıt alamamalarından bahsediyor. Bu kadınlar ve kız çocukları sabah 8’den gece 12’ye kadar, 70 liralık yemek ücretiyle, 600-800 liralık yevmiyeyle çalıştırılıyordu ve iş cinayetinde öldürüldüler.
Çünkü hayatlarımız bu iktidar, bu sermaye düzeni, bu erkek egemen sistem için harcanabilir. Emeğimiz evde bedava sömürülüyor; evde ve işte çifte mesai çalışınca, eve getirdiğimiz ücret “ev bütçesine katkı” gibi görülüyor; ücretlerimiz olabildiğince ucuz tutuluyor ve onca işsizlik içinde sigortasız çalışmaya “razı gelmek” zorunda bırakılıyoruz. İktidarın propogandasını besleyecek şekilde düzenlenen kadın istihdamı istatistiklerinde, istihdam artmış gibi görülürken bizlere reva görülen ücretli işler işte bunlar: sigortasız, güvencesiz, neredeyse bedava ücretlerle iş cinayetlerinde öldürüldüğümüz işler. İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği’ne göre çok tehlikeli sınıfta yer alan bu işyerinde yangın çıkışı yok tek kapıdan giriş çıkış var, yangın tesisatı yok; 2021 yılında kaçak olduğu tespit edilip yıkım kararı olmasına rağmen, yıkım yok. Çocuk işçiliği var, sigortasız çalıştırma, emek sömürüsü var. Bu kadar şikayet olmasına rağmen denetlenmeyen, zabıtaya eline parfüm verip gönderen bu işyeri türkiyedeki sermaye-iktidar ilişkilerinden bildiğimiz üzere yine birilerinin yeğeni, akrabası,dostu olduğu için mi denetlenmiyor? Mesela denetlenmeme, kapatılmama sebebi pandemi dönemi tüm meclise kolonya satan kişinin ailesinin şirketi olması mı?
Ölen kadınların yaşları bize çok şey söylüyor. Kadın yoksulluğunu gösteriyor. En güvencesiz kadınları gösteriyor. 18 yaş altı ve 65 yaş. İktidar yargı paketleri ile genel ahlak tanımı, nafaka, boşanma derdindeyken, aileci politikalarla kadınlar doğursun daha çok doğursun aile ve iş yaşamı uyumlaşsın peşindeyken kadınlara uygun görülen ücretli iş modeli bu. İlk değil, tek fabrika da değil; ancak denetim yapması gereken, kadınların eşit ve adil bir şekilde istihdama katılmasını sağlaması gereken kamu kurumları, hükümet yetkililerinin gündeminde bu yok.
İktidar çocuklar neden suça sürükleniyor ile ilgilenmek yerine suça sürüklenen çocuklara üst sınırdan ceza verelim, yetişkin gibi cezalandıralım derdindeyken yoksulluk ve geleceksizlikle sınanan çocuklar iş cinayetlerinde öldürülüyor. Çocukların okullarda öğlen yiyebilecekleri yemekleri yok, çocuklar okuldan sonra bir iş bulabileceğine inanmıyor, çocuklar sermayenin talepleri doğrultusunda yetiştiriliyor, MESEM’lere adeta bedava iş gücü oluyor, çocuklar iş cinayetlerinde ölüyor! MÜSİAD istiyor, MEB 4+4+4’ten 4+4+2+2’ye geçeriz sermayeye ara eleman lazım diyor. Çocuklara ya iş cinayetlerinde öl ya çetelere katıl diyorlar! Kadınlara da daha fazla doğurun çocuklarınızı sistemi sürdürmek için öğütelim sizi de ucuza çalıştıralım diyorlar!
Ravive Kozmetik’te ölenlerin tamamının kadınlar ve kız çocukları olmasının bir sebebi var; çünkü işyeri sahipleri ucuza ve titiz çalışıyor diye tercih ediyor, yoksullukla işsizlikle sigortasız çalışmaya razı gelen kadınları işe alıyor, ‘aileler’ için de erkeklerin çalışmadığı bu yere kız çocuklarını göndermek daha tercih ediliyor.
Ravive Kozmetik’in alıcısı bazı firmalar da LCW, Zara, Koton gibi markalar. Bu markalar da 8 Mart’larda ya da herhangi bir reklam fırsatında kadınların güçlenmesinden yana tutumlarını ifade ediyor. Ancak bu firmalar tedarik zincirlerinde nasıl hak gaspları olduğu, ne koşullarda çalışıldığı ile ilgilenmiyor. Örneğin: 2013 yılında Bangladeş’te meydana gelen Rana Plaza faciasında %80’i kadın olan bine yakın işçi hayatını kaybettiğinde uluslararası firmalara imzaya açılan Bangladeş Yangın ve Bina Güvenliği Anlaşması’na LCW imza vermişti; peki Türkiye’deki üretimlerin nasıl yapıldığı ile ilgileniyor mu aynı firma? Bu iş cinayetine giden yolda fabrika sahipleri ve buraları denetlemeyen kurumlar kadar, bu fabrikalara iş yaptıran firmaların sorumluluğunun da altını çiziyoruz.
Bu sistem erkek şiddeti ile ve sermayenin emeğimizi canımız pahasına sömürmesiyle kaybettiğimiz hayatlarla ilgilenmiyor. Biz kadınlar 1800’lerde de mecbur kaldığımız düşük ücretlere razı gelerek çalışırken örneğin Triangle fabrikasında, 2012’de örneğin Bangladeş’te bize uygun görülen cinsiyetlendirilmiş, güvenlik önlemleri önemsenmemiş işyerlerinde yanarak ölürken 2025 yılında bize hâlâ uygun görülen bu.
Sorumlular sadece infial olunca göstermelik gözaltına alınanlar değil; bakanlar düzeyinde yargılama istiyoruz. Varsa biraz insan öldürmenin utancı, istifa istiyoruz. Emeğimiz, bedenimiz bu iktidarın, bu erkek egemen sistemin, bu kapitalizmin istediği gibi kullanacağı, istediği politikaları uygulayabilecekleri bir “malzeme” değil bizim hayatlarımız, ve biz hayatlarımıza sahip çıkacağız. Kusura bakmayın, biz bu çarkı durdurmak değil, kırmak istiyoruz. Güvenceli, eşit işe eşit ücret alabildiğimiz, iş güvenliği önlemlerinin alındığı, tacize şiddete uğramadığımız işlerde istihdam edilmek istiyoruz. Şu anda kaybettiğimiz kadınların yasını tutuyoruz, göz yaşlarımızı kelimelere zor döküyoruz, bu pervasızlığı hak etmiyoruz. Bu yüzden de öfkemizle birbirimize sarılıp, birbirimizden güç alıyoruz, bu cinayetin hesabını soracağız. Yenilerinin olmaması için kadın mücadelemizle nefesimiz yettiğince sisteminizin karşısında olmaya devam edeceğiz.
